Nieuws

Man leeft tussen achthonderd Heiligen Beelden

MIDWOLDE - Wat geef je een man die alles al heeft op zijn vijftigste verjaardag? Een abonnement op de Playboy? Een voetpomp voor de zwembandjes? Een hand, een zoen, een goede gezondheid en een fles whisky?
Een stel vrienden van Mattie Vinckemöller hadden iets anders in petto. Elf jaar geleden verrasten ze hem men een groot Mariabeeld. Papier en strikje erom… Gefeliciteerd!
Een schot in de roos. Want het beeld is niet ergens in een hoekje van zijn garage beland, maar heeft gezelschap gekregen van achthonderd andere heiligen beelden. Een klein deel wordt te koop aangeboden in een winkel aan het Schuitendiep 92, met de naam “’Allerheiligen’. Of was het nou ‘Heiligen Beelden’?” Mattie raakt even in verwarring. Wij noemen het voor het gemak ‘Alle Heiligen’. Een naam die de lading dekt. Het verjaarscadeau groeide uit in een verzamelwoede. Mattie, voormalig hoofd van school de Brink in Roden, ging zich verdiepen in het verhaal achter het beeld, reisde vaak naar België, Frankrijk, bezocht Lourdes. Het werd hem snel duidelijk dat er erg veel heiligen bestaan, waarvan allemaal beelden zijn gemaakt. Het viel hem op dat het in Nederland lastig is om aan religieuze beelden te komen.

Beeldenstorm
Door de ‘beeldenstorm’ in de jaren zestig en zeventig is veel cultuurgoed verloren gegaan.“Dat was een tijd waarin veel kerken en instellingen massaal werden ontdaan van heiligen beelden. Ze belandden letterlijk op straat. Gipsen beelden werden door kinderen gebruikt als stoepkrijt om mee te tekenen.
Wie in die tijd interesse had voor dit soort beelden, heeft een gigantische verzameling kunnen opbouwen

.
In België en Frankrijk zijn ze veel zuiniger met heiligen beelden omgesprongen. Daar werden ze niet als in Nederland in containers gegooid, maar op zolders gezet.”
De verzameling van Mattie begon tientallen jaren later. Lastiger, maar niet minder spannend. Integendeel. De zoektocht naar een beeld geeft de Groninger nog de meeste voldoening. “Ik bezocht veel curiosamarkten in België. Daar stonden ze te kust en te keur. Beelden van gips, terracotta, hout en steen. Maar ook dat is tegenwoordig niet meer zo. Ze worden steeds zeldzamer.”

Winkeltje
Als Mattie ‘toevallig’ tegen een beeld aanloopt moet hij het hebben.
“Ja en dan krijg je al snel ‘dubbele’. Ik had op eens zes Jozeffen, een heleboel Barbera’s, nog meer Michael’s, Maria’s en engelen. Daardoor ben ik acht jaar geleden met het winkeltje begonnen. En de mensen vinden het erg leuk. Er zijn nog best veel mensen die op zoek zijn naar zoiets. Ik had eens een vrouw in de winkel die op vakantie ging en voor al haar kinderen een beeld van Christoffel, de beschermheilige van reizigers, zocht. Overal is wel een beschermheilige voor.”


De klanten van Mattie komen van heinde en verre, ook over de grens vandaan. Zo krijgt Mattie elk jaar bezoek van een Italiaanse familie die zich elke keer weer opnieuw verbaast dat het zomaar kan: katholieke beelden kopen in een winkel. “En elke jaar gaan ze met een aantal favorieten huiswaarts, naar een familielid die priester is.”

Libanees
Soms verbaast zelfs Mattie zich over de bijzondere belangstelling voor zijn ‘handel’. “Nou ja handel?! Voor mij is het geen echte handel hoor. Het blijft hobby. Ik verkoop af en toe een beeld, maar het merendeel staat gewoon bij mij thuis op de boerderij. Ik vind het prettig als de beelden om me heen staan in de woonkamer. Ik heb de neiging om dingen te verzamelen.
Maar er gebeurt wel eens iets aparts ja, dat klopt. Zo ben ik me een keer rot geschrokken toen ik iemand op het trottoir voor het raam van de winkel op de knieën zag zitten. De man bleek afkomstig uit Libanon. Ik verstond hem niet maar hij zat te bidden, dat was duidelijk. Toen ik hem binnenhaalde kuste hij bijna alle beelden. Ik had echt met hem te doen. Ik heb hem een beeldje cadeau gegeven. Hij was zó gelukkig.”

Madonna met gelakte nagels
Niet alle beelden worden in blakende ‘gezondheid’ gevonden. De tand des tijd is doorgaans zichtbaar, maar maken vooral terracotta beelden extra mooi, vindt de verzamelaar. Een heilige Madonna met gelakte nagels of een Bisschop van Athene met een verminkte berin zijn geen uitzondering. Achter elk beeld zit een verhaal en dat spreekt Vinckemöller juist zo aan. “Gelakte nagels zijn uiteraard later aangebracht. Ik heb ook beelden die helemaal zijn gewit. Maar die berin is verminkt door veelvuldig gebruik.


 
Ghislanus van Henegouwen, de bisschop van Athene, is de beschermheilige van onvruchtbare vrouwen. De bisschop zou ooit een epileptische vrouw genezen hebben, die nadien het leven schonk aan een gezonde zoon. In bepaalde streken was het een gebruik dat vrouwen ’s nachts naar de kerk gingen en met hun geslachtsdeel tegen de snuit van de berin drukten. Bij de meeste van die beelden is de kop van de berin daardoor behoorlijk afgesleten.”

Het verjaarscadeau groeide uit in een verzamelwoede. Mattie, voormalig hoofd van school de Brink in Roden, ging zich verdiepen in het verhaal achter het beeld, reisde vaak naar België, Frankrijk, bezocht Lourdes. Het werd hem snel duidelijk dat er erg veel heiligen bestaan, waarvan allemaal beelden zijn gemaakt. Het viel hem op dat het in Nederland lastig is om aan religieuze beelden te komen.

Restaureren
Beelden die door Mattie op de kop zijn getikt maar nodig een opknapbeurt nodig hebben worden door zijn vrouw, kunstenares, onder handen genomen. Er staat nog voor jaren werk in huis.”
En meer, want de verzamelaar bekent dat hij onlangs in een opwelling een paar biechtstoelen heeft gekocht.
Het winkeltje van Mattie Vinckemöller is elke zondag geopend van een tot vijf uur.
Eten en drinken in De Biechtstoel kan van woensdag tot en met zondag van vier uur ’s middags tot twee uur ’s nachts.


<< Terug naar het overzicht